Thu nhập tăng nhưng tích lũy vẫn thấp là nghịch lý đang diễn ra ở nhiều người trẻ Việt Nam. Theo các chuyên gia tài chính, vấn đề không nằm hoàn toàn ở mức thu nhập, mà xuất phát từ tư duy quản lý tiền và thiếu một hệ thống kỷ luật tài chính dài hạn.
Thu nhập cải thiện nhưng khả năng tích lũy chưa theo kịp
Trong khoảng 5 năm trở lại đây, tầng lớp lao động trẻ tại Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng thu nhập tương đối tích cực, đặc biệt ở nhóm nhân sự văn phòng, công nghệ, thương mại điện tử và dịch vụ.
Tuy nhiên, song song với đó là áp lực chi tiêu ngày càng lớn từ lạm phát, giá nhà ở đô thị, chi phí giáo dục, y tế và xu hướng tiêu dùng hiện đại.
Kết quả là một bộ phận không nhỏ người trẻ rơi vào trạng thái “có thu nhập nhưng không có tài sản tích lũy”.
Theo các chuyên gia tài chính cá nhân, đây không còn là câu chuyện của riêng mức lương, mà phản ánh một vấn đề sâu hơn: tư duy quản lý tiền chưa được hình thành đúng cách ngay từ đầu.
Ông Nguyễn Việt Hưng – Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc của 3Gang cho rằng phần lớn người trẻ hiện nay không thiếu cơ hội tạo thu nhập, nhưng lại thiếu hệ thống quản trị tài chính cá nhân đủ kỷ luật và bền vững.
Sai lầm phổ biến nhất: Chờ “dư tiền” mới bắt đầu tích lũy
Theo quan sát từ giới chuyên gia, một trong những tư duy phổ biến nhất của người trẻ Việt là chỉ bắt đầu tiết kiệm khi đạt tới một mức thu nhập “đủ cao”.
Tuy nhiên, trên thực tế, khái niệm “đủ tiền để bắt đầu” gần như không tồn tại.
Khi thu nhập tăng, mức sống và nhu cầu chi tiêu cũng thường tăng theo. Điều này tạo ra vòng lặp quen thuộc: luôn cảm thấy cần thêm thu nhập trước khi nghĩ đến tích lũy.
Nhiều người trẻ hiện ưu tiên trải nghiệm sống, tiêu dùng cá nhân hoặc nâng cấp chất lượng cuộc sống trước, với suy nghĩ rằng việc tiết kiệm có thể “để sau”. Nhưng càng trì hoãn, áp lực xây dựng tài sản về dài hạn càng lớn.
Theo ông Nguyễn Việt Hưng, điểm khác biệt giữa người có nền tảng tài chính tốt và người liên tục gặp áp lực tiền bạc không nằm ở việc họ kiếm được bao nhiêu, mà nằm ở việc họ hình thành thói quen tích lũy từ thời điểm nào.
“Thói quen tài chính quan trọng hơn quy mô dòng tiền ban đầu. Người bắt đầu sớm với khoản nhỏ thường có lợi thế lớn hơn người chờ đến khi có nhiều tiền mới bắt đầu,” ông cho biết.
Người trẻ đang nhầm lẫn giữa “tích lũy” và “hy sinh”
Một vấn đề khác được các chuyên gia chỉ ra là nhiều người vẫn xem tích lũy như một hành động đánh đổi hoàn toàn với chất lượng sống hiện tại. Tâm lý này khiến việc tiết kiệm trở thành áp lực thay vì một chiến lược tài chính chủ động.
Không ít người áp dụng mô hình “chi tiêu trước, tiết kiệm phần còn lại”. Nhưng trong bối cảnh chi phí sống ngày càng tăng và hành vi tiêu dùng số phát triển mạnh, phần “còn lại” thường rất ít, thậm chí bằng 0.
Theo giới chuyên gia tài chính cá nhân, nguyên tắc hiệu quả hơn là đảo ngược quy trình quản lý tiền: ưu tiên tích lũy ngay khi có thu nhập, sau đó mới phân bổ cho chi tiêu.
Đây là phương pháp “pay yourself first” – chiến lược quản trị tài chính đã được áp dụng rộng rãi tại nhiều thị trường phát triển.
Công nghệ đang thay đổi cách người trẻ xây dựng kỷ luật tài chính
Sự phát triển của Wealthtech không chỉ đơn thuần tạo ra thêm công cụ đầu tư, mà đang thay đổi hành vi quản lý tiền của người dùng cá nhân.
Theo nhiều chuyên gia, giá trị lớn nhất của công nghệ tài chính hiện đại nằm ở khả năng “tự động hóa kỷ luật”.
Nếu trước đây việc tích lũy phụ thuộc vào trí nhớ, cảm xúc và mức độ quyết tâm của từng cá nhân, thì hiện nay công nghệ có thể biến quá trình đó thành một cơ chế vận hành tự động.
Người dùng không cần phải liên tục nhớ chuyển tiền tiết kiệm mỗi tháng hoặc tự theo dõi danh mục tài sản thủ công. Hệ thống sẽ tự động thực hiện, cập nhật và quản lý theo lộ trình đã thiết lập. Đây cũng là định hướng mà 3Gang đang theo đuổi khi phát triển nền tảng Wealthtech dành cho người dùng phổ thông.
Theo đó, người dùng có thể thiết lập kế hoạch tích góp linh hoạt theo từng kỳ hạn và mục tiêu tài chính khác nhau, từ quỹ khẩn cấp, quỹ du lịch đến kế hoạch tích lũy dài hạn.
Nền tảng cũng kết nối các sản phẩm đầu tư thông qua Fmarket, đồng thời tích hợp hệ thống xác thực eKYC từ VNPT và giám sát dòng tiền cùng VPBank nhằm tăng tính minh bạch và an toàn vận hành.
Tích lũy đang trở thành kỹ năng sống mới của thế hệ trẻ
Trong bối cảnh kinh tế biến động, lạm phát kéo dài và chi phí sống ngày càng tăng, khả năng tích lũy không còn là lựa chọn mang tính “phòng xa”, mà đang trở thành một kỹ năng tài chính thiết yếu.
Điều đáng chú ý là thế hệ trẻ hiện nay có lợi thế lớn hơn các thế hệ trước: khả năng tiếp cận công nghệ tài chính nhanh hơn, đa dạng công cụ hơn và ít rào cản hơn trong việc bắt đầu quản lý tài sản cá nhân.
Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ. Yếu tố quyết định vẫn nằm ở việc người dùng có bắt đầu xây dựng thói quen tài chính đủ sớm hay không.
Theo ông Nguyễn Việt Hưng, tư duy đúng trong giai đoạn hiện nay không phải là chờ “đủ điều kiện hoàn hảo” mới tích lũy, mà là bắt đầu càng sớm càng tốt, dù từ những khoản nhỏ nhất.
